Ik ben 53 jaar en werkzoekend — althans, zo voelt het. Ik werk momenteel bij een bedrijf dat mij, tegen alle eerdere afspraken in, een tijdelijk contract wil aansmeren. Tijdelijk betekent vandaag niet “een kans”, maar een machtsmiddel. Je kan zelf niet weg zonder risico, maar je ligt er wel meteen uit als je lastig wordt. Dat maakt je geen werknemer, maar een pion.
Ik kom uit een generatie waarin technische kwaliteit doorslaggevend was. Was je mondig? Had je kritiek? Prima. Zolang de installatie draaide, de storingen opgelost raakten en de veiligheid gegarandeerd was, stelde niemand daar vragen bij. Een goede technieker mocht noten op zijn zang hebben.
Vandaag is dat volledig omgekeerd.
Bij sollicitaties krijg ik te horen: u bent te mondig, u bent te eerlijk, we denken niet dat u in de groep past. Alsof een voetbalploeg een spits zou weigeren omdat hij te aanwezig is — terwijl hij er zestig per seizoen binnen knalt. In het voetbal wordt de trainer afgerekend op resultaat. In bedrijven blijven technische leiders vaak zitten, zelfs als het misloopt. Resultaat is ondergeschikt geworden aan comfort.
En precies daar wringt het.
Technische bazen die niet afgerekend worden, zijn als de dood voor mensen met echte kennis. Want kennis stelt vragen. Kennis legt fouten bloot. Kritiek maakt zichtbaar wie er eigenlijk niets voorstelt. Dus kiest men liever voor volgzame profielen: ja-knikkers, middelmaat, mensen zonder ruggengraat. Liever iemand die faalt maar zwijgt, dan iemand die werkt en spreekt.
Dat verklaart ook waarom tijdelijke contracten vandaag zelfs aan competente mensen worden opgedrongen. Niet omdat het bedrijf het zich kan permitteren, maar omdat onzekerheid controle oplevert.
Diploma’s zijn geen garantie meer
Dan is er het verhaal van de jongeren en de diploma’s. Laat ons eerlijk zijn: het niveau van een bachelor vandaag is niet wat een graduaat of A2-opleiding twintig à dertig jaar geleden was. Dat is geen aanval op jongeren — zij zijn het slachtoffer — maar een vaststelling die het bedrijfsleven donders goed kent.
Waarom worden er overal testen afgenomen? Waarom vertrouwt niemand nog op het diploma alleen? Omdat het diploma uitgehold is. Ik durf zelfs stellen dat mijn A2 elektro-mechanica inhoudelijk zwaarder was dan veel huidige bachelors. Dat zie je ook in de praktijk: testen waarbij ervaren technici vlot slagen en hoogopgeleide jongeren struikelen.
Scholen blijven ondertussen opleidingen aanbieden zonder toekomstperspectief. Alles moet kunnen, alles moet zacht, niemand mag uitvallen. Maar techniek is geen opvangnet voor wie “het elders moeilijk heeft”. Techniek vraagt interesse, nieuwsgierigheid, discipline en verantwoordelijkheidszin.
Vroeger koos je voor techniek. Vandaag word je er te vaak naartoe geduwd.
Passie, veiligheid en hypocrisie
Een eenvoudige vraag zegt soms alles: wat doe je thuis?
Als het antwoord nooit iets met techniek te maken heeft, dan weet je dat je geen technieker voor je hebt, maar iemand met een job. Dat kan — maar niet als niemand in de keten nog passie heeft.
Veiligheid is daar een rechtstreeks gevolg van. Ik heb ooit opgemerkt dat in een gevaarlijk productieproces taalbeheersing cruciaal is. Niet ideologisch. Niet cultureel. Maar technisch en veilig. Dat werd prompt weggezet als een “ongepaste, racistische mening”. Ironisch genoeg solliciteerde ik later bij een Turks bedrijf waar exact dit punt openlijk en correct werd benoemd richting werknemers. Daar was het geen racisme, maar verantwoordelijkheid.
Het probleem is niet diversiteit. Het probleem is niet meer durven nadenken.
De jeugd betaalt de prijs
De jeugd wordt vandaag beschermd tegen kritiek, opgeleid door mensen die zelf vaak vastzitten, en beoordeeld op houding in plaats van kunnen. Tegelijkertijd worden kritische denkers weggezet als lastig. Dat is een ramprecept.
In een wereld waar Amerika, China en Rusland steeds harder concurreren, leiden wij een generatie op die vooral niemand mag storen. Dat is geen vooruitgang, dat is collectieve zelfverzwakking.
Mensen vergeten te vaak dat wie kritiek levert, dat meestal doet omdat hij om het bedrijf geeft. Omdat hij verantwoordelijkheid voelt. Maar kritiek is gevaarlijk: ze kan blootleggen waar de zwakke schakels zitten.
Dus wordt ze gesmoord.
Slot
We selecteren vandaag niet op vakmanschap, maar op volgzaamheid.
Niet op kennis, maar op comfort.
Niet op resultaat, maar op rust.
En zolang dat zo blijft, zullen tijdelijke contracten geen probleem van jongeren zijn, maar een symptoom van een systeem dat bang is voor kwaliteit.
Amehoela
